हेल्थ फर्स्ट 

प्राण हो पिपल 

ओम बानियाँ 

पिपल । चिरपरिचित वृक्ष हो । हिन्दू धर्ममा यस वृक्षको निकै ठूलो महत्व रहेको छ । धार्मीक दृष्टिकोणले मात्र होइन वैज्ञानिक दृष्टिकोणले पनि पिपल निकै उपयोगी छ । पिपल यस्तो वृक्ष हो जसले गर्मीमा शितलता प्रदान गर्दछ र जाडोमा तातो हावा निकाल्दछ । पिपलले दिनरात प्राणवायु (अक्सीजन) फ्याँक्छ । वास्तवमा प्राणीहरुको लागि पिपल प्राण हो । पिपल वृक्ष बहुगुणकारी छ । पिपलको हरेक भाग जस्तैः पात, फल, बोक्रा, जरा सबै औषधीको रुपमा प्रयोगमा आउँछ । यसबाट अनेक प्रकारका गम्भीर रोगहरुको पनि उपचार सम्भव हुन्छ । त्यसैले यस बहुगणकारी वृक्षलाई औषधीको खजना पनि भनिन्छ । 

ब्रेन बुस्टरः
पिपलको पात र फल मस्तिष्क तथा नर्भस सिस्टमका लागि निकै उपयोगी मानिन्छ । मस्तिष्कजन्य रोगहरुमा पिपलले धेरै फाइदा गर्छ । मृर्गी रोग तथा तनाव नियमन गर्न पिपल निकै उपयोगी छ पीपलमा एंटीअक्सीडेंट भरिपुर्ण रुपमा पाइन्छ, यसको कमलो पात नियमित रूपले चपाउनाले तनावमा कमी आउन थाल्छ, बुढौलीपनवाट पनि टाढै राख्न मद्दत गर्छ ।



पिपल र पेटरोगः

पिपललाई पित्त नाशक मानिन्छ । त्यसैले पीपलको पातको प्रयोग कब्जियत तथा ग्याष्टिकको समस्यामा औषधीको रुपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ । शरीरमा पित्त बढेमा वा पेटमा ग्याँस भरिएमा पिपलको पातको ताज रस एक एक चम्चा साँझ बिहान सेवन गरेमा पित्तको नाश हुन्छ र पेट ठीक हुन्छ । 

पिपल र रुघाखोकीः

रुघाखोकी जस्ता श्वासप्रश्वास समस्यहरुमा पनि पीपल लाभदायक हुन्छ । पीपलको पात सुकाएर मिश्रीको साथ काढा बनाएर पिउन सकिन्छ । यसले रुघा छिटो निको हुन्छ । श्वासप्रश्वास सम्बन्धी समस्याहरुमा पीपलको बोटको नजिक बसेमा धेरै फाइदा हुन्छ । पीपलको बोक्राको चुर्ण खाना तथा पिपलको पात दुधमा उमालेर पिउनाले श्वासप्रश्वास सम्बन्धित सबै रोग निको हुन्छ । 

पिपल र मधुमेहः

पिपल मधुमेहको लागि पनि निकै उपयोगी छ । पिपलको तीन कोमल पात, आँपको तीन पात र बेलाउतीको तीन पातको रस बिहान खाली पेट सेवन गर्ने हो भने केही दिनमै मधुमेह सामान्य हुन्छ । 

पिपल र जन्डिसः

पिपलको तीन कोमल पातको रसमा मिश्री मिलाएर सेवन गर्ने हो भने भाइरल जण्डिस ठीक हुन्छ । अन्य कुनै औषधिको आवश्यकता पर्दैन ।

पिपल र चर्म रोगः

पिपल छालाको टनिक हो । यसले छालालाई नरम र मुलायम बनाउँछ भने छालाका रोगहरु ठीक पार्छ । पीपलको पातलाई दूधमा चोभेर खुटामा लगाउनाले फाटेको खुट्टा ठीक हुन्छ । पिपलको कोमल पातलाई राम्ररी चपाएर खाएमा चर्म रोगहरुमा उपयोगी हुन्छ । पीपलको ताजा पातलाई तातो बनाइ लेप बनाएर घाउमा लगाएमा शरीरमा रहेको जस्तोसुकै घाउ निको हुन्छ । छालामा हुने कुनै पनि रोग जस्तैः दाद, खाज तथा चिलाउने समस्याहरुमा पनि पीपलको कमलो पात चपाउने वा कमलो पातको काडापानी बनाई पिउनाले फाइदा गर्छ । पिपलले मानिसको छाला चाउरी पर्नबाट बचाउँछ । पपीपलको जरामा प्रशस्त एन्टीअक्सीडेन्ट रहेको हुन्छ । यही गुणको कारणले पिपलको जराले वृद्धावस्थामा हुने चाउरीपनाबाट बचाउँछ । यसको जरालाई काँटेर पानीमा मिलाइ पिसेर छालामा लगाएमा जस्तोसुकै चाउरिएको छाला नरम र मुलायम हुन जान्छ ।

पिपल र दाँत:

पीपलको दन्तमंजन बनाई दात माज्नाले दांत बलियो हुन्छ । दाँतको दुखाईको समस्य समेत निको हुन्छ । यसको अलवा १० ग्राम पीपल को छाला, कत्था तथा २ ग्राम कालो मरिच पिसेर मंजन बनाई प्रयोग गर्नले दाँतको समस्य समाधान हुन्छ । दाँत हल्लिन र सड्नबाट जोगाउंछ । 

पुछारमाः

अतः पिपल बहुगणकारी छ । यसका अनेक स्वास्थ्य फाइदाहरु छन् । वास्तवमा पिपल प्राणी जगतका लागि प्रकृतिको दिव्य उपहार हो । यही वृक्ष मुनि ध्यान बसेर नै गौतम बद्धले ज्ञान प्राप्त गरेका थिए । त्यसैले पिपल वृक्षको संरक्षण तथा यसको उचित उपयोग आजको आवश्यकता हो ।